STL dosyası nedir, 3D baskıya nasıl hazırlanır?

STL, bir 3D modelin dış yüzeyini binlerce küçük üçgenden oluşan bir ağ olarak tanımlayan ve 3D baskıda en yaygın kullanılan dosya biçimidir. Renk, malzeme ve ölçü birimi bilgisi taşımaz; bu yüzden baskıdan önce dosyanın doğru ölçekte, kapalı ve basılabilir olduğundan emin olmak gerekir. Kadıköy'deki Üç Adım 3D stüdyosuna gelen dosyaların çoğu STL, 3MF ya da OBJ biçimindedir; bu yazı bir modeli baskıya nasıl hazırlayacağınızı anlatıyor.

STL dosyası nedir, nasıl çalışır?

STL (stereolitografi ya da "Standard Triangle Language" olarak anılır), modeli yalnızca yüzeyindeki üçgenlerle tarif eder. Her üçgen üç köşe noktası ve yüzeyin hangi yöne baktığını gösteren bir yön vektörüyle tanımlanır. Biçim 1980'lerin sonunda ilk ticari 3D baskı sistemleri için geliştirildi ve bugün hemen her 3D yazılımın dışa aktarabildiği ortak dil haline geldi.

Dilimleme yazılımı (slicer) STL'i okur, modeli yatay katmanlara böler ve yazıcının izleyeceği yolları hesaplar.

STL, 3MF ve OBJ arasındaki fark nedir?

3MF, 3D baskı için geliştirilmiş daha yeni bir açık standarttır ve ölçü birimini, renkleri ve birden fazla parçayı tek dosyada saklar. OBJ ise görselleştirme dünyasından gelen, renk ve doku bilgisini ayrı bir dosyada tutabilen bir biçimdir. Ölçülü teknik parçalarda, varsa STEP gibi bir CAD dosyası da işe yarar; çünkü yüzeyleri üçgenlere bölünmemiş, matematiksel olarak tanımlanmış halde saklar.

Bir 3D model baskıya nasıl hazırlanır?

Baskıya hazır bir dosya için şu kontrolleri yapın:

1. Ölçü birimini kontrol edin

STL birim bilgisi taşımadığı için 50 mm'lik bir parça yanlış dışa aktarılırsa 50 cm ya da 5 mm olarak açılabilir. Modeli milimetre cinsinden dışa aktarın ve dilimleme yazılımında boyutları kontrol edin.

2. Modelin kapalı (su geçirmez) olduğundan emin olun

Basılabilir bir modelin yüzeyi delik ya da boşluk içermeyen, kapalı bir hacim olmalıdır; buna "manifold" ya da "su geçirmez" model denir. Açık kenarlar, ters dönmüş yüzeyler ve birbirinin içine geçmiş parçalar dilimleme hatalarına yol açar.

3. Duvar kalınlığını kontrol edin

FDM baskıda çok ince duvarlar ya hiç basılmaz ya da çok kırılgan olur. Yaygın 0,4 mm nozullarda en az yaklaşık 0,8 mm (iki çizgi genişliği) duvar kalınlığı önerilir; dayanım gereken parçalarda bundan kalın tasarlamak gerekir.

4. Çıkıntılara ve köprülere dikkat edin

Yaklaşık 45 dereceden daha yatık çıkıntılar desteğe ihtiyaç duyar. Destek ek malzeme, süre ve temizleme emeği demektir; tasarımda pahlar ve eğimler kullanmak desteği azaltır. Bunun fiyata etkisini 3D baskı fiyatı yazımızda anlattık.

5. Geçme toleransı bırakın

Birbirine geçecek iki parça tam aynı ölçüde tasarlanırsa genellikle geçmez. FDM baskıda geçme yüzeyleri arasında çoğu zaman yaklaşık 0,2–0,4 mm boşluk bırakılır; doğru değer malzemeye ve parçanın yönüne göre değişir, bu yüzden kritik parçalarda deneme baskısı önerilir.

6. Parça yönünü düşünün

FDM parçalar katmanlar arasında daha zayıftır. Yük taşıyacak bir parçayı, kuvvet katmanları ayırmayacak şekilde yönlendirmek dayanımı belirgin şekilde artırır.

Baskıya hazırlık kontrol listesi

• Model milimetre cinsinden mi?
• Yüzey kapalı mı, delik ya da açık kenar yok mu?
• Duvarlar en az ~0,8 mm, yük taşıyan bölgeler daha kalın mı?
• 45 dereceden yatık çıkıntılar azaltıldı mı?
• Geçme parçalarda tolerans bırakıldı mı?
• Mümkünse 3MF, değilse STL olarak dışa aktarıldı mı?

Dosyam yoksa ya da bozuksa ne olur?

Dosyanız yoksa bir eskizden, fotoğraftan ya da ölçülerden 3D model hazırlanabilir; dosyanız bozuksa onarılabilir. Üç Adım 3D stüdyosunda baskıya gelen dosyaları birlikte kontrol ediyor, gerekirse modeli düzeltiyor ya da sıfırdan tasarlıyoruz.

Kaynaklar

• STL (file format), Wikipedia
• 3D Manufacturing Format, Wikipedia
• 3MF Consortium, resmi site
• Wavefront .obj file, Wikipedia
• Slicer (3D printing), Wikipedia